Wat is een euthanasieverklaring?
Een euthanasieverklaring is een schriftelijk document waarin u vastlegt dat u onder bepaalde omstandigheden euthanasie wenst. Met deze verklaring verzoekt u uw arts om actieve levensbeëindiging als u ondraaglijk en uitzichtloos lijdt — ook in situaties waarin u dat zelf niet meer kunt verwoorden.
De euthanasieverklaring is vooral belangrijk voor situaties waarin u wilsonbekwaam zou kunnen worden, bijvoorbeeld door dementie of een ernstige hersenaandoening. De verklaring legt uw weloverwogen wens vast op een moment dat u die nog helder kunt formuleren.
Is een euthanasieverklaring juridisch bindend?
Een euthanasieverklaring is een officieel erkend document, maar het is géén garantie. Een arts is nooit verplicht euthanasie uit te voeren — ook niet met een schriftelijke verklaring. De verklaring geeft de arts wel een belangrijke basis om aan uw wens tegemoet te komen, mits aan alle wettelijke zorgvuldigheidseisen is voldaan.
De zes zorgvuldigheidseisen uit de euthanasiewet zijn:
- Er is sprake van een vrijwillig en weloverwogen verzoek
- Er is sprake van ondraaglijk en uitzichtloos lijden
- De arts heeft u geïnformeerd over uw situatie en vooruitzichten
- Er is geen redelijke andere oplossing
- Een tweede, onafhankelijke arts is geraadpleegd
- De uitvoering gebeurt medisch zorgvuldig
Hoe stelt u een euthanasieverklaring op?
U kunt een euthanasieverklaring zelf opstellen — een notaris is niet nodig. Een geldige euthanasieverklaring bevat:
- Uw volledige naam en geboortedatum
- Een concrete beschrijving van de situaties waarin u euthanasie wenst
- Een toelichting waarom dit voor u ondraaglijk lijden betekent
- De datum en uw handtekening
Hoe concreter en persoonlijker uw verklaring, hoe sterker deze staat. Vage formuleringen geven artsen te veel ruimte voor interpretatie. Bespreek uw verklaring altijd persoonlijk met uw huisarts.
Voorbeeld euthanasieverklaring
Een euthanasieverklaring kan er bijvoorbeeld zo uitzien:
“Ik, [naam], geboren op [datum], verklaar weloverwogen en vrijwillig dat ik euthanasie wens indien ik in een toestand kom waarin ik [concrete situatie, bijv. mijn naasten structureel niet meer herken en afhankelijk ben van volledige verzorging]. Deze toestand beschouw ik als ondraaglijk en mensonwaardig. Ondertekend op [datum].”
Organisaties zoals de NVVE (Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde) bieden uitgebreide voorbeelden en modellen aan die u als startpunt kunt gebruiken.
Hoe lang is een euthanasieverklaring geldig?
Een euthanasieverklaring heeft geen wettelijke vervaldatum, maar de bewijskracht neemt toe als u de verklaring regelmatig vernieuwt. Onderteken uw verklaring elke twee jaar opnieuw en dateer hem. Zo toont u aan dat uw wens actueel en consistent is — wat voor artsen zwaar weegt.
Euthanasieverklaring en andere wilsverklaringen
De euthanasieverklaring is één van de wilsverklaringen die u kunt opstellen. Andere zijn het behandelverbod en de niet-reanimeerverklaring. Lees meer over alle soorten in ons overzicht van het wilsverklaring formulier.
Bewaar uw euthanasieverklaring in de Nabestaandenmap
Een euthanasieverklaring heeft alleen effect als uw arts en naasten hem kunnen vinden. Bewaar het origineel in uw nabestaandendossier, geef een kopie aan uw huisarts en aan uw gevolmachtigde. De Nabestaandenmap helpt u al uw medische wensen en documenten overzichtelijk samen te bewaren — altijd bij de hand voor wie het nodig heeft.