Euthanasie bij beginnende dementie: wat zijn de mogelijkheden?
Euthanasie bij een beginnende dementie is in Nederland mogelijk — maar er gelden strikte voorwaarden. Het is een van de meest gevoelige en complexe onderwerpen rondom wilsverklaringen. In dit artikel leggen we uit wat de regels zijn en wat u zelf kunt vastleggen om uw wensen duidelijk te maken.
Is euthanasie bij dementie toegestaan?
Ja, maar alleen in een vroeg stadium — zolang u nog wilsbekwaam bent en uw verzoek zelf kunt toelichten. U moet aan uw arts kunnen uitleggen waarom het voortschrijden van de dementie voor u een ondraaglijk lijden betekent. Ondraaglijk lijden én uitzichtloosheid zijn de twee kernvereisten voor euthanasie in Nederland.
In een later stadium, wanneer u niet meer kunt communiceren, is euthanasie alleen mogelijk als u eerder een schriftelijke euthanasieverklaring heeft opgesteld. Dit wordt ook wel een ‘anticiperende euthanasieverklaring’ of ‘vooruitgeschreven euthanasieverklaring’ genoemd.
Wat moet er in een euthanasieverklaring bij dementie staan?
Om in een later dementie-stadium in aanmerking te komen voor euthanasie, moet uw verklaring zo concreet mogelijk beschrijven:
- In welk stadium van de dementie u euthanasie wenst (bijv. “als ik mijn naasten niet meer herken”)
- Waarom dit stadium voor u ondraaglijk lijden betekent
- Dat u dit verzoek weloverwogen en vrijwillig doet
- Dat u begrijpt dat het leven hiermee beëindigd wordt
Hoe specifieker en hoe persoonlijker de verklaring, hoe sterker deze staat. Vage omschrijvingen geven artsen te veel ruimte voor interpretatie.
Is een notaris verplicht?
Nee. Een zelfopgestelde, ondertekende en gedateerde euthanasieverklaring heeft dezelfde juridische waarde als een notariële akte. Wel is het sterk aan te raden de verklaring regelmatig te vernieuwen — elke twee jaar opnieuw ondertekenen toont aan dat uw wens consistent en actueel is.
Bespreek uw wensen tijdig met uw huisarts
Het is van groot belang uw wensen rond euthanasie bij dementie vóór de diagnose of in een vroeg stadium te bespreken met uw huisarts. Artsen zijn niet verplicht euthanasie uit te voeren — maar als zij hiertegen bezwaar hebben, zijn zij wel verplicht u door te verwijzen naar een arts die dat niet heeft.
Euthanasieverklaring bewaren in uw nabestaandenmap
Uw euthanasieverklaring bewaart u het beste op een plek die uw nabestaanden en huisarts snel kunnen vinden. De Nabestaandenmap is daarvoor ideaal: één overzichtelijke map met al uw medische wensen, juridische documenten en persoonlijke instructies. Zo weten uw dierbaren precies wat u wenst — ook als u dat zelf niet meer kunt zeggen.