Wat is een nabestaandenmachtiging?
Een nabestaandenmachtiging is een tijdelijke volmacht die een bank afgeeft aan nabestaanden kort na een overlijden. Met deze machtiging krijgt de nabestaande — meestal de partner of een kind — beperkte toegang tot de bankrekening van de overledene, zodat directe kosten betaald kunnen worden terwijl de erfenis nog niet formeel is afgewikkeld.
Na een overlijden blokkeert de bank vrijwel altijd de rekening van de overledene. Rekeningen worden bevroren totdat duidelijk is wie de erfgenamen zijn. Dat kan weken of maanden duren — maar de vaste lasten lopen gewoon door. De nabestaandenmachtiging biedt een praktische tussenoplossing.
Nabestaandenmachtiging aanvragen: hoe werkt dat?
De aanvraag nabestaandenmachtiging verloopt via de bank van de overledene. Elke bank heeft haar eigen procedure, maar de stappen zijn doorgaans gelijk:
- Meld het overlijden bij de bank — doe dit zo snel mogelijk, het liefst binnen een week. Dit kan telefonisch of via een vestiging.
- Legitimeer uzelf — de bank vraagt om een geldig identiteitsbewijs van de aanvrager.
- Lever de overlijdensakte aan — de officiële overlijdensakte van de gemeente is verplicht. U ontvangt deze via de uitvaartondernemer of via de burgerlijke stand.
- Toon uw relatie aan — als partner overlegt u een uittreksel BRP of trouwboekje; als kind volstaat doorgaans een geboorteakte.
- Onderteken het machtigingsformulier — sommige banken bieden een online formulier aanvraag nabestaandenmachtiging aan; andere vragen u langs te komen.
De bank verwerkt de aanvraag doorgaans binnen enkele werkdagen.
Nabestaandenmachtiging aanvragen via DigiD?
De nabestaandenmachtiging DigiD-variant bestaat — maar dan gaat het om de machtiging bij de Belastingdienst, niet bij een bank. De nabestaandenmachtiging Belastingdienst geeft nabestaanden toegang tot de belastingzaken van de overledene, zoals het indienen van de laatste aangifte inkomstenbelasting.
Deze twee zijn dus verschillend:
- Nabestaandenmachtiging bank → tijdelijke toegang tot de bankrekening voor directe kosten
- Nabestaandenmachtiging Belastingdienst → toegang via DigiD tot de belastingzaken van de overledene, aan te vragen via mijn.overheid.nl
Waarvoor kunt u de nabestaandenmachtiging gebruiken?
De machtiging geeft beperkte toegang. Doorgaans zijn de volgende handelingen toegestaan:
- Betalen van lopende rekeningen zoals huur, hypotheek en energie
- Opnemen van een beperkt bedrag voor directe kosten (zoals de uitvaart)
- Inzien van het saldo en recente transacties
- Stopzetten van automatische incasso’s
Wat niet is toegestaan:
- Grote bedragen overboeken naar uzelf
- Effecten of beleggingen verkopen
- Het saldo volledig leegmaken
Welke documenten heeft u nodig?
- Geldig identiteitsbewijs (paspoort of rijbewijs) van de aanvrager
- Overlijdensakte van de gemeente
- Bewijs van relatie tot de overledene (uittreksel BRP, trouwboekje of geboorteakte)
- Eventueel: een verklaring van erfrecht als de bank daarom vraagt
Hoe lang is een nabestaandenmachtiging geldig?
De nabestaandenmachtiging is tijdelijk — meestal drie tot zes maanden, afhankelijk van de bank. In die periode wordt verwacht dat de erfenis formeel wordt afgewikkeld via een notaris en dat de rekeningen worden overgeschreven of opgeheven.
Nabestaandenmachtiging of verklaring van erfrecht: wat is het verschil?
Nabestaanden verwarren deze twee regelmatig:
- Een nabestaandenmachtiging is een tijdelijke, beperkte volmacht van de bank voor directe kosten — gratis aan te vragen.
- Een verklaring van erfrecht is een notarieel document dat bewijst wie de erfgenamen zijn en wie bevoegd is de nalatenschap volledig af te handelen. Dit kost doorgaans enkele honderden euro’s.
In de meeste gevallen heeft u beide nodig: de nabestaandenmachtiging voor de eerste weken, de verklaring van erfrecht voor de definitieve afwikkeling. Wist u dat u de nabestaandenmachtiging ook zonder verklaring van erfrecht kunt aanvragen? De bank regelt dit op basis van uw identiteitsbewijs en de overlijdensakte.
Wat heeft u verder nog nodig na een overlijden?
De nabestaandenmachtiging regelt de bankrekening — maar er is meer te organiseren. Uw nabestaanden hebben ook uw medische wensen, uitvaartwensen en een overzicht van al uw documenten nodig. Dat legt u allemaal vast in een nabestaandendossier — één overzicht met alles wat zij nodig hebben.
Heeft u ook uw medische wensen al vastgelegd? Met een wilsverklaring legt u vast welke medische behandelingen u wel of niet wilt — zonder notaris, en even rechtsgeldig.
Leg bankgegevens vast in uw Nabestaandenmap
Voor uw nabestaanden is het een enorme hulp als zij direct weten bij welke bank u rekeningen heeft, wat uw rekeningnummers zijn en welke vaste lasten er lopen. Dit legt u bij leven vast in uw Nabestaandenmap — zodat zij niet hoeven te zoeken op het moeilijkste moment en de nabestaandenmachtiging snel en volledig kunnen aanvragen.